Kỹ thuật lái xe

Xuống dốc dài bằng xe tay ga cần giữ ga ở mức phù hợp và phối hợp cả phanh trước lẫn phanh sau để kiểm soát tốc độ. Tắt máy hay tắt khóa điện khi đang xuống dốc làm mất khả năng điều khiển, rất nguy hiểm.

Với xe số tự động, phải đạp hết phanh chân trước khi chuyển cần số (nhiều xe không cho rời số P nếu chưa đạp phanh), sau đó nhả phanh đỗ và kiểm tra đúng số rồi mới cho xe chạy. Đạp ga khi vào số sẽ làm xe lao vọt đi ngay khi số ăn.

Nhả phanh tay: bóp khóa hãm rồi đẩy cần về phía trước hết hành trình. Nếu khóa hãm bị kẹt thì kéo cần về phía sau một chút để cóc hãm nhả ra, đồng thời bóp khóa hãm rồi mới đẩy xuống. Đẩy mạnh về trước khi đang kẹt chỉ làm cóc hãm kẹt chặt hơn.

Trình tự đúng: kiểm tra xung quanh, đạp hết côn, vào số 1, nhả phanh tay, báo còi đèn, tăng ga vừa đủ rồi nhả côn từ từ đến nửa hành trình, giữ khoảng 3 giây và vừa tăng ga vừa nhả hết côn. Phải đạp hết côn trước khi vào số, không thể nhả nửa côn rồi mới vào số 1.

Quay đầu phải ở nơi được phép, quan sát địa hình, chọn quỹ đạo hợp lý, đi chậm và báo tín hiệu liên tục. Ở nơi nguy hiểm (vực, sông) thì đưa đầu xe về phía nguy hiểm, đuôi xe về phía an toàn để người lái luôn nhìn thấy mép nguy hiểm trước mặt. Quay đầu với tốc độ tối đa là sai hoàn toàn.

Tư thế đúng là chỉnh ghế để chân đạp phanh, ga dễ dàng, lưng thẳng, hai tay nắm vô lăng: tay trái ở khoảng 9–10 giờ, tay phải ở khoảng 2–4 giờ. Ngồi quá sát, ngả người ra sau hay để chân trái ở chân ga đều làm giảm khả năng điều khiển và phản xạ.

Lên dốc cao phải về số thấp từ chân dốc để có lực kéo lớn, ga đều cho xe lên từ từ; gần đỉnh dốc tầm nhìn bị che nên phải đi chậm, đi sát bên phải và báo còi, đèn cho xe ngược chiều. Lên số cao và tăng ga qua đỉnh dốc dễ đâm vào xe đang lên từ phía bên kia.

Xuống dốc dài phải về số thấp để tận dụng phanh bằng động cơ, kết hợp phanh chân khống chế tốc độ. Ở số cao phanh động cơ rất yếu, còn về số 0 thì xe trôi tự do; cả hai cách đều buộc phải phanh liên tục, dễ làm phanh quá nóng và mất tác dụng.

Dừng xe khi xuống dốc: bật xi nhan phải, đi sát lề phải, phanh sớm và mạnh hơn trên đường bằng vì xe có đà dốc, về số 1 và đạp nửa côn cho xe tới chỗ dừng; dừng hẳn thì về N, giữ phanh chân và kéo phanh đỗ. Các phương án còn lại sai ở hướng xi nhan, phía lề hoặc thả số N cho xe trôi.

Trên đường trơn, nhất là khi vào đường vòng, phải quan sát chướng ngại, báo còi đèn, giảm tốc độ đến mức cần thiết, về số thấp và vào cua với tốc độ phù hợp bán kính cong. Tăng tốc để qua cua nhanh rồi mới giảm tốc là cách dễ làm xe trượt văng.

Rẽ phải: bật xi nhan phải từ cách chỗ rẽ một khoảng an toàn, giảm tốc độ, quan sát phía trước, phía sau và bên phải (xe máy, xe đạp hay đi sát bên phải), rồi đánh lái từ từ. Chuyển sang làn trái hay tăng tốc khi rẽ đều sai.

Đề hỏi về đi xe qua nơi đông người nhưng các phương án lại mô tả thao tác rẽ trái, nên chọn cách rẽ trái an toàn: bật xi nhan trái từ xa, giảm tốc, quan sát xung quanh nhất là bên trái, chuyển dần sang làn trái rồi rẽ từ từ. Tăng tốc qua giao lộ và đổi sang làn phải để mở rộng vòng cua dễ va chạm với xe đi thẳng và xe bên phải.

Qua rãnh lớn: vào số 1, cho hai bánh trước xuống rãnh từ từ, thêm ga cho bánh trước lên, rồi tiếp tục cho bánh sau xuống rãnh từ từ và tăng dần ga đưa xe lên. Tăng số, tăng tốc khi bánh sau chưa qua sẽ làm xe dằn mạnh, hỏng gầm hoặc mất lái.

Có chuông báo hoặc chắn đã hạ thì dừng đúng khoảng cách an toàn, kéo phanh tay nếu đường dốc hoặc phải chờ lâu. Không có chuông, chắn thì quan sát kỹ, đủ an toàn mới về số thấp, tăng ga nhẹ và không chuyển số khi đang qua đường ray để tránh chết máy giữa đường sắt.

Xe tự đổ phải chạy chậm qua đường xấu, giảm tốc, không lấy lái gấp hay phanh gấp ở đường vòng để thùng không bị lệch ben; khi đổ hàng phải chọn nền cứng phẳng, dừng hẳn, kéo phanh đỗ rồi mới nâng ben, đổ xong mới hạ thùng. Chạy khi thùng chưa hạ hết là sai trên mọi loại đường.

Khi tăng số mắt phải luôn nhìn đường, không cúi xuống nhìn cần số; tăng lần lượt từ thấp lên cao và phối hợp côn, ga, cần số nhịp nhàng, chính xác. Vị trí các số phải thuộc bằng tay, nhìn xuống buồng lái là mất quan sát phía trước.

Giảm số cũng không được nhìn xuống buồng lái, giảm lần lượt từ cao xuống thấp, phối hợp nhịp nhàng và vù ga phù hợp với tốc độ để số vào êm, xe không bị giật. Cúi nhìn cần số làm mất quan sát đường.

Xuống dốc dài phải về số thấp phù hợp, nhả ga để động cơ ghìm xe, kết hợp phanh chân vừa phải. Đạp hết côn thì mất hẳn phanh động cơ, lên số cao thì phanh động cơ rất yếu, khi đó gần như chỉ trông vào phanh chân nên phanh nhanh nóng, giảm hiệu quả.

Qua đường ngập phải ước lượng mức nước xe đi được, về số thấp, giữ đều ga và giữ vững lái để xe đi liên tục. Nhấp nhả ga hay đạp hết côn dễ làm nước lọt vào ống xả, chết máy giữa dòng.

Ban đêm gặp xe ngược chiều phải chuyển từ đèn chiếu xa sang chiếu gần để không làm lóa mắt người kia, đồng thời mắt nhìn chếch sang bên phải theo chiều đi của mình thay vì nhìn thẳng vào đèn xe đối diện để không bị chói.