Kỹ thuật lái xe

Trên đường trơn phải giữ vững lái, đi theo vệt bánh xe trước, số thấp, đi chậm, gài cầu nếu có, giữ đều ga và tránh mọi thao tác đột ngột: không lấy nhiều lái, không đánh lái ngoặt, không phanh gấp. Đánh lái ngoặt hay phanh gấp trên đường trơn là nguyên nhân chính gây trượt bánh.

Đèn chữ BRAKE kèm dấu chấm than trong vòng tròn là đèn cảnh báo hệ thống phanh, sáng khi đang kéo phanh đỗ (phanh tay). Nếu đã nhả phanh tay mà đèn vẫn sáng thì có thể thiếu dầu phanh, cần dừng xe kiểm tra.

Hình bình dầu có giọt dầu nhỏ xuống là đèn báo áp suất dầu bôi trơn động cơ thấp. Đèn này sáng khi máy đang chạy thì nên dừng xe, tắt máy kiểm tra, vì chạy tiếp khi thiếu dầu bôi trơn rất dễ hỏng động cơ.

Hình chiếc xe nhìn từ trên xuống với cánh cửa mở ra hai bên là đèn báo cửa chưa đóng hoặc đóng chưa chặt. Kiểm tra và đóng lại các cửa trước khi cho xe chạy.

Hình người ngồi có dây đeo chéo qua người là đèn nhắc dây đai an toàn: người lái hoặc người ngồi ghế trước chưa thắt dây. Cài dây xong đèn sẽ tắt.

Hình cây xăng là đèn báo nhiên liệu sắp hết, cần đổ thêm sớm. Mẹo nhớ: hình trên đèn chính là đồ vật liên quan, cây xăng là xăng, bình dầu là dầu bôi trơn, chữ BRAKE là phanh.

Xăng sinh học (như E5, E10) có pha cồn sinh học, còn khí sinh học sinh ra từ phân hủy chất thải hữu cơ; cả hai lấy một phần hoặc toàn bộ năng lượng từ nguồn tái tạo và khi đốt thải ít khí độc hơn nên giảm ô nhiễm. Xăng và dầu diesel thông thường là nhiên liệu hóa thạch, gây ô nhiễm nhiều hơn.

Tiết kiệm nhiên liệu cần cả hai: bảo dưỡng xe định kỳ, tính trước lộ trình để khỏi đi vòng; và giữ áp suất lốp đúng quy định (lốp non làm xe ì, hao xăng), chạy tốc độ hợp lý theo mặt đường và mật độ xe.

Trước khi mở cửa phải quan sát phía trước, phía sau và bên phía cửa mở, mở hé cửa trước rồi mới mở vừa đủ để xuống. Mở toang cửa ngay là nguyên nhân hay gặp khiến xe máy, xe đạp phía sau đâm vào cánh cửa.

Qua đường sắt không có rào chắn, không người điều khiển: giảm tốc, dừng trước vạch dừng, nhìn cả hai phía, không có tàu thì tăng ga nhẹ đi qua; thấy tàu đang tới thì dừng chờ tàu qua hẳn mới đi. Hai ý là hai tình huống của cùng một quy trình nên chọn cả hai.

Đây đúng là quy trình qua đường sắt không rào chắn: dừng trước vạch, quan sát hai phía, không có tàu mới đi, có tàu thì chờ tàu qua. Tàu hỏa chạy nhanh hơn ta tưởng và không thể phanh gấp, nên tăng số, tăng ga để cố vượt khi thấy tàu ở xa là rất liều.

Vào đường trơn trượt, lầy lội với xe số tự động, cần về số thấp (L, 1, 2 hoặc chế độ tay) để có lực kéo và phanh động cơ, kết hợp phanh chân giảm tốc. Dùng phanh đỗ khi xe đang chạy dễ khóa bánh gây trượt, còn về N thì xe trôi tự do, mất phanh động cơ.

Chỉnh ghế khi máy đang nổ thì cần số phải ở N, P hoặc số 0 để xe không thể chuyển động nếu lỡ chạm chân ga. Để ở D, số 1 hay R thì chỉ một sơ suất nhỏ là xe lao đi.

Xe số tự động không có bàn đạp côn nên chân trái để nghỉ, chân phải điều khiển cả phanh và ga. Dùng hai chân cho hai bàn đạp dễ đạp nhầm hoặc đạp cùng lúc khi phản xạ gấp.

Sương mù, mưa to làm tầm nhìn ngắn lại nên phải giảm tốc độ, giữ khoảng cách xa hơn với xe trước, bật đèn sương mù và đèn chiếu gần. Đèn pha chiếu xa phản xạ vào hạt nước làm lóa thêm, còn tăng tốc, bám sát xe trước thì không kịp xử lý.

Bị đèn pha xe ngược chiều làm chói thì giảm tốc độ, giữ vững tay lái và nhìn chếch sang lề phải để định hướng. Bật pha đáp trả hay tăng tốc chỉ khiến cả hai cùng bị lóa, rất dễ đâm nhau.

Phanh hiệu quả nhất trên xe mô tô là nhả hết ga và bóp đồng thời cả phanh trước lẫn phanh sau. Chỉ dùng một phanh thì quãng đường phanh dài hơn; riêng phanh trước còn dễ làm khóa bánh dẫn hướng, ngã xe.

Đường nhiều ổ gà phải giảm tốc, về số thấp và giữ đều ga để xe đi chậm, ổn định và kịp xử lý. Tăng tốc lướt qua làm xe dằn mạnh, hỏng gầm, lốp; đánh lái liên tục để né dễ va vào xe bên cạnh.

Mưa to, sương mù thì bật đèn chiếu gần và đèn vàng (nếu có), bật gạt nước, đi chậm đủ để quan sát; nếu không nhìn được thì tìm chỗ an toàn dừng xe và bật đèn khẩn cấp. Đèn chiếu xa phản chiếu vào màn mưa gây lóa, tăng tốc để thoát nhanh là rất nguy hiểm.

Trời mưa mặt đường trơn, tầm nhìn kém nên phải giảm tốc, tăng quan sát, tránh phanh gấp, tăng ga hay đánh lái đột ngột, bật đèn chiếu gần và gạt nước phù hợp. Phanh gấp khi vào vũng nước hay tăng tốc qua mưa đều dễ làm xe trượt.