Khái niệm & Quy tắc

Tàu hỏa không thể dừng gấp, nên khi xe hỏng hay gặp tai nạn trên đường ngang, cầu chung mà chưa đưa ra khỏi phạm vi an toàn đường sắt được, người lái và người có mặt phải lập tức báo hiệu để dừng tàu và làm các biện pháp bảo đảm an toàn. Bỏ xe đi báo nhà ga hay ở lại tự sửa đều mất thời gian, có thể dẫn tới tai nạn rất nặng.

Chỉ cần gặp một trong các báo hiệu: hiệu lệnh của nhân viên gác chắn, đèn đỏ sáng nhấp nháy, chuông kêu, hoặc chắn đường bộ đang dịch chuyển hay đã đóng là phải dừng bên phải đường của mình trước vạch dừng, vì đều báo tàu sắp tới.

Trong hầm ánh sáng yếu nên xe cơ giới, xe máy chuyên dùng phải bật đèn chiếu gần (đèn chiếu xa làm chói mắt xe ngược chiều), xe thô sơ phải có đèn hoặc vật phát sáng. Không được dừng, đỗ trong hầm; gặp sự cố thì đưa xe vào chỗ dừng khẩn cấp, không di chuyển được thì bật đèn khẩn cấp và đặt biển hoặc đèn cảnh báo phía sau. Quay đầu, lùi xe trong hầm cũng không được phép.

Xe được kéo mất phanh mà nối bằng dây cáp thì không tự hãm được, sẽ lao vào đuôi xe kéo mỗi khi xe trước giảm tốc. Thanh nối cứng giữ khoảng cách cố định giữa hai xe, nên trường hợp này bắt buộc phải nối bằng thanh nối cứng.

Xe kéo rơ moóc, xe ô tô đầu kéo chỉ được kéo rơ moóc, sơ mi rơ moóc phù hợp với thiết kế của xe, và phần kết nối phải chắc chắn, an toàn. Kéo rơ moóc không đúng thiết kế làm quá tải phanh và khớp nối, dễ tuột nối hoặc lật xe.

Xe được kéo phải có người điều khiển và hệ thống lái còn hiệu lực, nối chắc chắn; mất phanh thì nối bằng thanh nối cứng; phía trước xe kéo và phía sau xe được kéo phải có biển báo hiệu và đèn cảnh báo nhấp nháy màu vàng. Một xe ô tô chỉ được kéo một xe khi xe đó không tự chạy được, không được kéo nhiều xe cùng lúc, nên ý còn lại và phương án gộp đều sai.

Cả ba nhóm tình huống đều là nơi người, vật hay chướng ngại có thể xuất hiện bất ngờ: có biển cảnh báo nguy hiểm, chướng ngại vật, khi chuyển hướng, tầm nhìn hạn chế; cầu cống hẹp, đập tràn, đường ngầm, hầm; vật nuôi trên đường; điểm dừng xe có khách lên xuống. Gặp những chỗ này đều phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại.

Khi phía trước có chướng ngại vật hoặc xe trước đang có tín hiệu vượt xe khác, nếu bạn vượt sẽ phải lấn sang làn ngược chiều đúng lúc lòng đường đang bị chiếm, rất dễ đâm nhau. Còn xe trước bật tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải là đang nhường cho bạn vượt.

Bình thường phải vượt bên trái. Chỉ được vượt bên phải khi xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái, hoặc khi xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà không thể vượt bên trái. Xe trước đi sát lề trái không phải lý do để vượt phải.

Cũng như với ô tô, người lái mô tô khi đủ điều kiện cho xe sau vượt phải giảm tốc độ, bật tín hiệu rẽ phải báo cho xe sau biết được vượt và đi sát về bên phải cho đến khi xe sau vượt qua. Tăng tốc làm xe sau vượt lâu hơn, còn tránh sang lề trái là chắn đúng phía xe sau định vượt.

Đường cao tốc dành cho xe chạy nhanh, nên cấm các phương tiện chậm hoặc kém ổn định: xe máy chuyên dùng có tốc độ thiết kế nhỏ hơn tốc độ tối thiểu của cao tốc, xe chở người và xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ, mô tô, xe gắn máy và xe tương tự, xe thô sơ, người đi bộ. Xe máy chuyên dùng có tốc độ thiết kế lớn hơn tốc độ tối thiểu thì không thuộc diện bị cấm.

Xe ưu tiên làm nhiệm vụ khẩn cấp trên cao tốc chỉ được đi ngược chiều trên làn dừng xe khẩn cấp. Các làn xe chạy, kể cả làn sát dải phân cách, đều có xe chạy tốc độ rất cao, đi ngược chiều ở đó chắc chắn gây đâm trực diện.

Trên cao tốc xe chạy rất nhanh nên cấm lùi xe, quay đầu xe, và cấm dừng, đỗ trên phần đường xe chạy, trừ khi xe không thể di chuyển vào làn dừng khẩn cấp. Cả hai ý đều là hành vi bị cấm.

Gặp sự cố trên cao tốc phải đưa xe vào làn dừng khẩn cấp cùng chiều và bật đèn khẩn cấp. Nếu không vào được thì bật đèn khẩn cấp, đặt biển hoặc đèn cảnh báo phía sau xe cách tối thiểu 150 mét, rồi báo ngay cho Cảnh sát giao thông trên tuyến hoặc cơ quan quản lý cao tốc. Dừng ngay tại chỗ hay dạt vào làn xe chạy bên phải đều là chắn đường xe đang chạy tốc độ cao.

Trên cao tốc cấm lùi xe và quay đầu xe, kể cả trên lề đường hay làn khẩn cấp. Lỡ lối ra thì cứ đi tiếp và rẽ ra ở lối ra kế tiếp, dù phải đi vòng xa hơn.

Làn dừng xe khẩn cấp chỉ để xe gặp sự cố dừng lại và để xe ưu tiên làm nhiệm vụ đi qua. Chạy vào làn này khi ùn tắc sẽ chắn đường xe cứu thương, cứu hộ và dễ đâm vào xe hỏng đang đỗ ở đó, nên không được phép.

Khi nhập vào cao tốc: có làn tăng tốc thì chạy trên làn đó để lấy đủ tốc độ, có tín hiệu xin vào, quan sát xe phía sau bảo đảm khoảng cách an toàn rồi mới nhập vào làn sát bên phải, đồng thời nhường đường cho xe đang chạy trên cao tốc. Cả ba ý đều đúng.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Điều 59), người đủ 18 tuổi trở lên được cấp GPLX hạng C1. Hạng C1 gồm xe tải, xe chuyên dùng trên 3.500 kg đến 7.500 kg và cho phép kéo rơ moóc đến 750 kg, nên vẫn theo mốc 18 tuổi. Mẹo nhớ: 18 tuổi A1, A, B1, B, C1; 21 tuổi C, BE; 24 tuổi D1, D2, C1E, CE; 27 tuổi D, D1E, D2E, DE.

Mô tô hai bánh đến 125 cm3 là hạng A1, còn ô tô chở người đến 8 chỗ và xe tải, xe chuyên dùng đến 3.500 kg là hạng B. Theo Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, các hạng A1, A, B1, B, C1 cấp cho người đủ 18 tuổi trở lên. Mốc 16 tuổi chỉ dành cho việc lái xe gắn máy.

Xe chở người trên 29 chỗ, xe giường nằm và loại kéo rơ moóc đến 750 kg thuộc hạng D, cấp cho người đủ 27 tuổi trở lên theo Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Mốc 24 tuổi là của D1, D2. Người lái loại xe này còn có tuổi tối đa: đủ 57 tuổi với nam, đủ 55 tuổi với nữ.