Khái niệm & Quy tắc

Tốc độ tối đa cho phép là giới hạn trên phải tuân thủ mọi lúc, không có ngoại lệ khi đường vắng hay ban đêm. Ban đêm tầm nhìn kém lại càng cần đi chậm hơn.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định: chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m thì không cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), và người lái phải dùng, hướng dẫn dùng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ; từ 01/7/2026, xe kinh doanh vận tải hành khách được miễn yêu cầu thiết bị này. Ghế trước có túi khí dễ gây chấn thương cho trẻ nhỏ khi va chạm.

Xe đi chậm hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình, để dành phía bên trái cho xe nhanh hơn và cho việc vượt. Bật đèn khẩn cấp không thay thế được quy tắc làn đường.

Trên một chiều đường có vạch phân làn, xe thô sơ phải đi làn bên phải trong cùng, còn xe cơ giới và xe máy chuyên dùng đi trên làn đường bên trái, tức các làn phía trái làn dành cho xe thô sơ. Không phải muốn đi làn nào cũng được.

Khi xe sau xin vượt, xe trước quan sát phía trước, nếu đủ điều kiện an toàn thì giảm tốc độ, bật tín hiệu rẽ phải để báo cho xe sau biết được vượt và đi sát về bên phải cho đến khi xe sau vượt qua. Nếu chưa an toàn thì bật tín hiệu rẽ trái để báo chưa được vượt.

Theo luật mới, "vượt xe" chỉ dùng cho đường mỗi chiều có một làn xe cơ giới: xe sau sang trái để lên trước xe phía trước. Trên đường có từ hai làn cùng chiều phân biệt bằng vạch kẻ, việc lên trước xe khác áp dụng quy tắc sử dụng làn đường, không gọi là vượt xe.

Cầu hẹp chỉ có một làn và đường cong tầm nhìn hạn chế là những chỗ luật cấm vượt, vì không thấy hoặc không có chỗ tránh xe ngược chiều. Đường vắng hay có việc gấp cũng không được vượt.

Xe xin vượt phải báo hiệu bằng nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc bằng còi; trong đô thị, khu đông dân cư từ 22 giờ đến 5 giờ sáng thì chỉ được nháy đèn. Bấm còi liên tục hay rú ga đều bị cấm.

Trong khu đông dân cư và khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, không được dùng còi từ 22 giờ hôm trước đến 5 giờ hôm sau (trừ xe ưu tiên). Vậy khoảng được dùng còi là từ 5 giờ đến 22 giờ, và chỉ khi thật sự cần.

Còi chỉ được dùng để báo hiệu khi có tình huống có thể mất an toàn hoặc khi chuẩn bị vượt xe. Khung 22 giờ đến 5 giờ trong khu đông dân cư, cơ sở khám chữa bệnh lại là lúc cấm dùng còi (trừ xe ưu tiên), nên phương án đó sai.

Qua khu đông dân cư có đèn đường đang sáng, người lái phải tắt đèn chiếu xa, chỉ dùng đèn chiếu gần vì đường đã đủ sáng và đèn pha làm loá mắt người đi đường, xe ngược chiều. Bật pha khi đường vắng ở đây vẫn sai.

Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khi xe đang di chuyển bị nghiêm cấm vì mất tập trung và chỉ còn một tay lái. Phương án còn lại nói về trường hợp được phép chở người trên thùng xe tải, không phải hành vi bị cấm.

Không được vượt trên cầu hẹp một làn, nơi đường giao nhau, chỗ giao cắt cùng mức với đường sắt và khi gặp xe ưu tiên. Cầu có từ hai làn trở lên hay đường phân làn bằng vạch nét đứt thì không thuộc trường hợp cấm này.

Luật cấm quay đầu xe ở phần đường cho người đi bộ qua đường, trên cầu, đầu cầu, gầm cầu vượt, ngầm, nơi giao cắt đường sắt, đường hẹp, đường dốc, đoạn cong khuất tầm nhìn, trên cao tốc, trong hầm và trên đường một chiều (trừ khi có hiệu lệnh hoặc biển tạm thời cho phép). Hai phương án là hai nửa của danh sách nên chọn cả hai.

Phần đường cho người đi bộ qua đường, trên cầu, đầu cầu, cao tốc, nơi giao cắt đường sắt, đường hẹp, đường dốc đều nằm trong danh sách cấm quay đầu. Luật không cấm quay đầu ở trước hoặc sau vạch đi bộ hay trên quốc lộ nói chung, nên phương án kia sai.

Trước khi chuyển hướng phải làm đủ chuỗi: quan sát và giữ khoảng cách với xe sau, giảm tốc độ, bật tín hiệu báo rẽ, chuyển dần sang làn gần hướng rẽ, và chỉ rẽ khi an toàn, không gây cản trở người khác. Thiếu bước nào cũng không đủ nên chọn cả ba.

Khi chuyển làn phải có tín hiệu báo trước, nghĩa là bật xi nhan trước khi đổi làn để xe xung quanh kịp biết ý định của mình. Bật đúng lúc bắt đầu chuyển hoặc sau khi đã chuyển thì xe khác không kịp phản ứng.

Không được lùi xe ở đường một chiều, khu vực cấm dừng, phần đường cho người đi bộ qua đường, nơi giao nhau, nơi giao cắt đường sắt, chỗ khuất tầm nhìn, trong hầm và trên cao tốc. Ba phương án gộp lại mới đủ danh sách nên chọn cả ba.

Không được dừng, đỗ trên miệng cống thoát nước, miệng hầm đường điện thoại, điện cao thế, chỗ dành riêng cho xe chữa cháy lấy nước, vì cản trở sửa chữa và cứu hoả; cũng không được dừng, đỗ trong phạm vi an toàn của đường sắt vì nguy cơ va chạm với tàu. Nên chọn cả hai.

Trên đường phố, dừng hoặc đỗ phải sát lề, vỉa hè bên phải theo chiều đi; bánh xe gần nhất cách lề không quá 0,25 mét để không lấn ra lòng đường gây cản trở. Mẹo nhớ: "một phần tư mét".