Khái niệm & Quy tắc

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (khoản 4 Điều 18) cấm dừng, đỗ xe cách xe ô tô đang đỗ ngược chiều dưới 20 mét trên đường phố hẹp, nên phải cách tối thiểu 20 mét để hai xe không cùng thu hẹp lòng đường và che tầm nhìn của nhau. Trên đường chỉ có một làn xe cơ giới mỗi chiều thì khoảng cách này là 40 mét.

Đỗ song song với xe đang dừng, đỗ khác làm lòng đường hẹp lại; đỗ ở đoạn cong hay gần đầu dốc khuất tầm nhìn thì xe phía sau không kịp thấy để tránh; bên trái đường một chiều cũng là vị trí bị cấm. Còn lề đường rộng, khu đất ngoài phần đường xe chạy lại là chỗ nên chọn để dừng, đỗ, nên không thể chọn gộp cả hai ý.

Mô tô, xe gắn máy nhỏ và nhẹ, kéo hay đẩy xe khác rất dễ chao đảo, mất lái và kéo cả hai xe ngã ra đường. Luật cấm hành vi này, không phân biệt xe được kéo nặng hay nhẹ, đường vắng hay đông.

Buông cả hai tay, đứng hoặc nằm trên xe, quệt chân chống xuống đường khi xe chạy đều làm người lái mất kiểm soát xe nên bị cấm. Chở tối đa hai người khi chở người bệnh đi cấp cứu, áp giải người vi phạm, trẻ em dưới 12 tuổi, người già yếu hoặc người khuyết tật lại là trường hợp luật cho phép.

Buông cả hai tay, dùng xe kéo hoặc đẩy xe khác, vật khác, quệt chân chống xuống đường khi xe đang chạy đều làm xe mất thăng bằng và mất kiểm soát. Chở người, chở hàng đúng quy định, chống chân khi khởi hành, đội mũ bảo hiểm, chạy đúng tốc độ là việc bình thường hoặc bắt buộc, không bị cấm.

Người ngồi sau mang vác vật cồng kềnh hay bám, kéo, đẩy xe khác đều làm xe chòng chành, dễ ngã và quệt vào xe bên cạnh nên bị cấm. Cầm điện thoại khi đang lái là lỗi của người điều khiển xe; với người ngồi sau, luật không đưa việc này vào danh sách hành vi bị cấm.

Người ngồi sau bám, kéo hay đẩy xe khác làm cả hai xe mất cân bằng, rất dễ cùng ngã ra đường. Luật cấm tuyệt đối, kể cả khi xe mình hay xe kia bị hỏng; xe hỏng thì dắt bộ hoặc gọi cứu hộ.

Cả người lái lẫn người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách. Mũ không cài quai sẽ văng ra khi ngã, coi như không đội, nên phương án miễn cho người ngồi sau hoặc bỏ cài quai đều sai.

Mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở tối đa hai người khi chở người bệnh đi cấp cứu, áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật, trẻ em dưới 12 tuổi, người già yếu hoặc người khuyết tật. Người đã uống rượu bia hay có ma tuý trong cơ thể không thuộc diện này. Lưu ý mốc trẻ em theo luật hiện hành là dưới 12 tuổi, không còn là dưới 14 tuổi như luật cũ.

Cả ba nhóm hành vi đều làm người lái mất kiểm soát hoặc cản trở, che khuất xe khác: đi dàn hàng ngang, buông tay, kéo đẩy xe, chở vật cồng kềnh, chở người đứng trên xe hay ngồi trên tay lái, ngồi lệch một bên, thay người lái khi xe chạy, quay người, bịt mắt, quệt chân chống. Luật liệt kê đủ cả ba nên chọn phương án gộp.

Đi dàn hàng ngang chiếm lòng đường, đi vào phần đường người đi bộ gây nguy hiểm cho họ; cầm ô thì bị gió kéo lệch và chỉ còn một tay lái, còn tai nghe, thiết bị âm thanh làm mất khả năng nghe còi và tiếng xe xung quanh. Riêng thiết bị trợ thính được dùng vì nó giúp người nghe kém nghe được.

Đi xe dàn hàng ngang và đi vào phần đường dành cho người đi bộ là hành vi bị cấm. Đi đúng phần đường, làn đường và chấp hành hiệu lệnh, đèn tín hiệu là nghĩa vụ bắt buộc, nên không thể xếp vào hành vi bị cấm.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm cả người được chở trên mô tô, xe gắn máy sử dụng ô. Ô gặp gió giật sẽ kéo lệch xe, che tầm nhìn và có thể chọc vào người đi bên cạnh. Trời mưa thì mặc áo mưa.

Người ngồi sau kéo theo người đi xe đạp chính là bám, kéo phương tiện khác, bị cấm tuyệt đối. Đội mũ bảo hiểm hay đi đường vắng không làm việc này an toàn hơn, vì chỉ cần xe đạp chệch hướng là cả hai xe cùng ngã.

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người ngồi sau không đội mũ bảo hiểm hoặc không cài quai đúng quy cách bị phạt, và người lái cũng bị phạt vì chở người không đội mũ. Người lái chỉ được miễn lỗi này khi chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi hoặc áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật.

Mũ bảo hiểm phải đội và cài quai đúng quy cách trong mọi chuyến đi, không phụ thuộc trời nắng mưa hay đường gần xa. Người lái mô tô cũng không được dùng ô, thiết bị âm thanh (trừ thiết bị trợ thính) và không được dùng tay cầm, sử dụng điện thoại khi xe đang chạy, kể cả khi tự thấy mình vẫn lái an toàn.

Xuống phà là lúc từ bến đi xuống phà. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định khi xuống phà thì xe cơ giới, xe máy chuyên dùng xuống trước, xe thô sơ, người đi bộ xuống sau; khi lên bến thì ngược lại, người đi bộ lên trước, các phương tiện lên sau.

Đi trong một làn giúp các xe giữ khoảng cách và đoán trước được hướng đi của nhau. Muốn chuyển làn phải ở nơi cho phép, có tín hiệu báo trước, quan sát trước, sau và hai bên, và mỗi lần chỉ sang một làn liền kề; chạy giữa hai làn hay cắt chéo nhiều làn một lúc là nguyên nhân hay gây va quệt.

Xe thô sơ chạy chậm nên đi làn bên phải trong cùng, sát lề; xe cơ giới, xe máy chuyên dùng đi các làn bên trái. Mẹo nhớ: xe càng chậm càng đi sát bên phải. Xe cơ giới lấn vào làn bên phải trong cùng là chiếm chỗ của xe thô sơ.

Từ 22 giờ đến 05 giờ là giờ nghỉ ngơi, trong đô thị và khu đông dân cư người lái không được bấm còi, nên khi muốn vượt chỉ được báo hiệu bằng đèn (nháy chuyển đèn chiếu gần, chiếu xa). Ngoài khung giờ này mới được báo hiệu bằng còi hoặc đèn.